Pelvic inflammatory disease (PID), oftewel bekkenontsteking, is een aandoening die de vrouwelijke geslachtsorganen, waaronder de eierstokken, eileiders en baarmoeder kan aantasten.

Vaak is de oorzaak van PID een bacteriële infectie en meestal zijn er meerdere bacteriën die samen bekkenontsteking veroorzaken. Toch zijn SOA's zoals chlamydia en gonorroe ook regelmatig de oorzaak van PID.

PID symptomen zijn onder andere pijn in het bekkengebied, pijn tijdens het plassen en ook veranderingen in uw menstruatiecyclus kunnen een symptoom van PID zijn. Vaak zijn de PID symptomen niet sterk aanwezig en kan het zijn dat u ze helemaal niet opmerkt.

Toch is een behandeling van PID belangrijk, aangezien er zich zonder behandeling gevolgen zoals abcessen, chronische pijn in het bekkengebied en zelfs onvruchtbaarheid kunnen voordoen.

Uw huisarts zal normaal gesproken een bekkenonderzoek bij u uitvoeren en een analyse maken om PID vast te stellen. Er zullen monsters worden afgenomen om een diagnose te kunnen stellen en wanneer er meer tests nodig zijn is het mogelijk dat u een bloedtest, urinetest of een echo moet laten maken om PID vast te stellen of uit te sluiten.

In een vroeg stadium kan PID behandeld worden door middel van een antibioticakuur maar bij ernstige gevallen van PID kan het zijn dat u in het ziekenhuis moet worden opgenomen.

Op deze informatiepagina leest u alles over PID en bespreken wij:

  1. De oorzaken van PID

  2. Wie risico loopt op PID

  3. Mogelijke PID symptomen

  4. Complicaties van PID

  5. Hoe een PID diagnose wordt gesteld

  6. Hoe PID behandeld wordt

  7. Hoe u PID voorkomen kunt

De oorzaken van PID

De oorzaak van PID ligt bij verschillende bacteriën en vaak heeft iemand die aan PID lijdt een combinatie van meerdere bacteriën in het lichaam die zo de bekkenontsteking veroorzaken.

Toch is het belangrijk om te weten dat ook de C. trachomatis bacterie, ofwel chlamydia, PID kan veroorzaken. Ook de Neisseria gonorrhoeae bacterie die verantwoordelijk is voor gonorroe is een oorzaak van PID.

Volgens de Nederlands Huisartsen Gemeenschap zijn SOA's zoals gonorroe en chlamydia de oorzaak bij wel 60% van de gevallen van PID.

Daarnaast kunnen ook andere bacteriën een oorzaak van PID zijn en deze bacteriën reizen vanuit de vagina naar de baarmoedermond en hoger gelegen voortplantingsorganen. In de vagina kunnen bepaalde bacteriën geen kwaad (met uitzonderingen van SOA’s zoals chlamydia en gonorroe natuurlijk) maar zodra de bacteriën zich doorontwikkelen in andere gedeelten van de genitaliën kan dit problemen veroorzaken.

PID na bevallingen komt nog wel eens voor aangezien de baarmoedermond soms beschadigt raakt tijdens een bevalling en u zo vatbaarder voor infecties bent. Ook het hebben van een miskraam en bepaalde procedures waarbij de baarmoedermond moet worden geopend, zoals het plaatsen van een hormoonspiraaltje of koperspiraal geven een hoger risico op PID.

Verder zijn vaginale verzorgingsproducten zoals de vaginale douche vaak een boosdoener bij infecties omdat de balans van (goede) bacteriën in de vagina verstoord wordt en het zelfreinigende vermogen van de vagina zo wordt verminderd. Hierdoor wordt u vatbaarder voor infecties zoals PID.

Wie lopen er risico op PID?

Vrouwen die seksueel actief zijn hebben een hoger risico op PID en ook iemand die vroeger PID heeft gehad kan sneller een bekkenontsteking krijgen dan iemand die nog nooit een PID heeft ervaren.

Ook mannen kunnen PID krijgen maar dit komt veel minder vaak voor.

Jaarlijks krijgen ongeveer 0,7 op de 1000 vrouwen de diagnose PID. Vooral de leeftijdscategorie 25 tot 45 jaar krijgt vaker PID; namelijk 07. -1,7 op de 1000 vrouwen. Bij deze cijfers moet wel een belangrijke kanttekening geplaatst worden. Het is namelijk zo dat het merendeel van de PID gevallen helemaal niet worden vastgesteld en ongemerkt aanwezig kan zijn bij vrouwen. Soms zijn de klachten te mild om voor een vrouw reden genoeg te zijn om naar de huisarts te gaan terwijl er toch een bekkenontsteking plaatsvindt. Het daadwerkelijke aantal PID gevallen zal dus veel hoger liggen dan men via artsen kan vaststellen.

Wat zijn de symptomen van PID?

Er zijn verschillende symptomen van PID en sommige symptomen kunnen ook heel subtiel of mild zijn, waardoor iemand met PID misschien niet op de hoogte is van een ontsteking.

Mogelijke PID symptomen zijn:

  1. Pijn in de onderbuik

  2. Koorts

  3. Ongewone vaginale afscheiding

  4. Zwaardere of extra pijnlijke menstruaties

  5. Tussentijds bloedverlies

  6. Bloeden tijdens of na de seks

  7. Pijnlijk plassen of een brandend gevoel tijdens het plassen

Bij ernstige gevallen is er soms sprake van misselijkheid en overgeven.

Wat zijn de gevolgen van PID?

Mogelijke PID gevolgen zijn:

  1. Terugkerende PID. Dit komt doordat er bij de eerste infectie een verwonding aan de voortplantingsorganen kan zijn opgelopen waardoor er daarna meer risico op besmetting is.

  2. Langdurende bekkenpijn.

  3. Abcessen in de eileiders of eierstokken.

  4. Onvruchtbaarheid. PID kan permanente schade aanbrengen aan de eileiders en dit kan een groot effect op de vruchtbaarheid van vrouwen hebben. Sperma kan namelijk niet makkelijk bij het eitje komen, of het eitje kan niet naar de baarmoeder afreizen door het littekenweefsel in de eileiders. Volgens SOA AIDS Nederland worden naar schatting 13% van de vrouwen met PID in het verleden onvruchtbaar terwijl dit bij vrouwen die nooit PID hebben gehad 3% is. Wanneer u meer dan 3 keer PID heeft gehad of zeer ernstige PID heeft ervaren is de kans op onvruchtbaarheid zelfs 40%.

  5. Buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Hierbij hecht een bevruchte eicel zich niet in de baarmoeder maar aan weefsel buiten de baarmoeder, zoals in de eileiders. Het littekenweefsel als gevolg van PID kan zorgen dat de eicel zich in de eileiders nestelt en daar probeert te groeien. Omdat de eileiders niet berekend zijn op een groeiend embryo is er een kans dat de eileider spontaan knapt en zo een bloeding kan veroorzaken die binnen een korte tijd fataal kan worden voor de vrouw in kwestie.

Het is belangrijk om PID vroeg vast te stellen en snel te behandelen zodat er zich minder gevolgen van PID kunnen ontwikkelen.

Hoe weet ik of ik PID heb?

Een arts zal verschillende testen uitvoeren om de aanwezigheid van PID vast te stellen en andere aandoeningen uit te sluiten.

  1. Gynaecologisch onderzoek. Dit is meestal de eerste stap in het vaststellen van PID en de arts zal testen of het bekkengebied gevoelig is en of er afwijkende afscheiding uit de vagina komt.

  2. Uitstrijkje. Er wordt een uitstrijkje in de vagina gemaakt om te kijken of de oorzaak van PID chlamydia of gonorroe kan zijn. Bij een positieve test op deze SOA’s kan er sprake zijn van PID maar ook bij een negatieve SOA test is PID niet helemaal uit te sluiten.

  3. Urine test, bloedtest, echo of zwangerschapstest. Deze testen worden uitgevoerd om een PID diagnose te bevestigen en andere oorzaken uit te sluiten.

Meestal krijgt u een antibioticakuur als behandeling voor PID. Dit kan in de vorm van injecties of tabletten zijn.

Het hangt van het type bacterie af welk soort antibiotica u krijgt en voor zwangere vrouwen wordt ook alleen maar bepaalde antibiotica gebruikt. Het Nederlandse Huisartsen Genootschap adviseert de volgende antibiotica of combinaties van antibiotica.

  1. Ofloxacine

  2. Metronidazol

Indien er een verdenking is dat de gonorroe bacterie de boosdoener is worden de volgende kuren geadviseerd:

  1. Ceftriaxon (cefixime) in pilvorm of éénmalige injectie
  2. Ofloxacine
  3. Metronidazol
  4. Doxycycline bij overgevoeligheid voor ofloxacine

In sommige gevallen zal iemand met PID een injectie krijgen en daarna nog twee weken een antibioticakuur moeten slikken.

Bij ernstige symptomen van PID is een ziekenhuisopname nodig en wordt er mogelijk antibiotica via een infuus toegediend.

Wanneer u zwanger bent en PID heeft dient u ook in het ziekenhuis opgenomen te worden. 

Hoe verminder ik het risico op PID?

  1. Voordat u een hormoonspiraaltje of koperspiraaltje laat plaatsen is het aan te raden om de arts te vragen om infecties uit te sluiten vóór de plaatsing van uw spiraal.

  2. Gebruik geen vaginale douches of vaginale zeep aangezien deze middelen de natuurlijke balans en het zelfreinigend vermogen van uw vagina verstoren, waardoor bacteriën meer kans krijgen om infecties zoals PID te veroorzaken.

  3. Door veilig te vrijen vermindert u de kans op SOA’s zoals chlamydia en gonorroe, die beiden vaak de boosdoener zijn bij PID. Gebruik een barrièremethode (condoom) om zo uw kans op infecties aanzienlijk te verminderen.

  4. Zorg ervoor dat u na de seks altijd gelijk gaat plassen en houdt in het algemeen uw plas ook niet op, hierdoor blijven er soms bacterien hangen die zich kunnen vermenigvuldigen en verspreiden en zo PID kunnen veroorzaken.

Indien u seksueel actief bent raden wij u sterk aan om jaarlijks een SOA test te laten doen (veel SOA’s zijn symptoomloos en u kunt dus makkelijk denken dat u geen SOA heeft, terwijl het tegendeel waar kan zijn). Ook wanneer u van partner wisselt is een SOA test de beste manier om met een schone lei en een vertrouwd gevoel de relatie te beginnen.

Wanneer u vermoedt dat u seks heeft gehad met iemand met een SOA is het belangrijk om zo snel mogelijk een SOA test te doen en, indien u positief getest wordt, behandeling zo snel mogelijk te beginnen. PID kan zoals hierboven genoemd veroorzaakt worden door SOA’s en daarnaast hebben SOA’s ernstige lange termijn gevolgen die u door middel van behandeling kunt voorkomen.