Het is lastig om zeker te weten of u een SOA heeft.

Bij veel SOA’s zijn er geen of weinig symptomen waar te nemen, terwijl u toch besmet kunt zijn met SOA veroorzakers zoals bacteriën, virussen of parasieten.

Als u denkt symptomen van een SOA te hebben of onbeschermde seks heeft gehad met een besmet persoon is het belangrijk dat u een SOA test laat afnemen.

SOA test bij de dokter of thuistest?

Een SOA test doen kan soms wat intimiderend zijn. Dit komt ook vooral doordat SOA tests vroeger (vooral voor mannen) nog wel een pijnlijk waren. Gelukkig zijn er heel wat wetenschappelijke ontwikkelingen geweest waardoor er nu pijnloze manieren zijn om een SOA test te doen.

Er zijn verschillende SOA testen die het makkelijk maken om uit te vinden of u een SOA heeft. Alle seksueel overdraagbare aandoeningen kunnen gemakkelijk vastgesteld worden door middel van een SOA test of lichamelijk onderzoek.

U kunt op zijn ouderwets naar de huisarts gaan of een afspraak voor een SOA test bij de GGD maken.

Toch is er nog een optie die vaak makkelijker en discreter is, namelijk een SOA test die u thuis zelf kunt afnemen. De wetenschap is tegenwoordig zo vergevorderd dat laboratoria, na het per post ontvangen van de gebruikte thuistest, uw resultaten kunnen onderzoeken en zo een diagnose kunnen stellen.

  1. SOA test bij u thuis

Wanneer u een thuistest afneemt dient u, als man, een urinemonster af te nemen. Vrouwen dienen zowel een urinemonster als een monster uit de vagina mee te sturen. Hierbij brengt de vrouw een lange wattenstaaf in de vagina in en draait deze een aantal keer rond om zo het weefsel bij de baarmoederhals op de wattenstaaf te krijgen.

Het afnemen van zowel het urinemonster als het gebruik van de wattenstaaf zijn pijnloos en makkelijk uit te voeren. Daarnaast kunt u dit in de veiligheid van uw eigen huis doen. Na het uitvoeren van de test stuurt u de afgenomen materialen naar het laboratorium.

Er zijn verschillende soorten thuistests beschikbaar voor elke SOA waarop u getest wilt worden. Normaal gesproken krijgt u binnen 72 uur nadat het laboratorium uw zelftest heeft ontvangen de uitslag. Daarnaast kunt u zelf aangeven hoe u de uitslag wilt binnenkrijgen, bijvoorbeeld per post, email of telefonisch.

  1. De GGD

In Nederland is de GGD toch wel het meest bekende instituut voor het doen van een SOA test. U kunt bij uw lokale GGD-kantoor op afspraak een SOA test laten doen en sommige klinieken doen zelfs inloopspreekuur waarbij u zonder afspraak getest kan worden.

Tijdens een afspraak met de GGD heeft u waarschijnlijk eerst een gesprek met een dokter of assistent over uw medische geschiedenis en seksuele achtergrond.

Afhankelijk van de uitkomst van dit gesprek zal de deskundige mogelijk een lichamelijk onderzoek willen uitvoeren en het kan zijn dat u één of meerdere monsters moet afnemen. Dit kunnen urine, bloed, urinebuis of vaginale monsters zijn.

  1. Bloedmonsters worden meestal gebruikt om op HIV en syfilis te testen

  2. Urinetests worden gebruikt om mannen op chlamydia, trichomoniasis en gonorroe te testen

  3. Uitstrijkjes worden gebruikt bij het testen op chlamydia, gonorroe, trichomoniasis en herpes

  4. Genitale wratten worden via een lichamelijk onderzoek vastgesteld

  5. Sommige resultaten, zoals die voor bacteriële vaginose, zijn vaak op dezelfde dag beschikbaar terwijl u voor de uitslag voor andere SOA’s tot twee weken moet wachten

  6. De GGD zal u direct contacteren wanneer er een positief resultaat terugkomt en zij kunnen mogelijk aan u vragen of u een vervolgafspraak wilt om uw resultaten te bespreken en een eventuele behandeling voor te stellen.

Hoe nauwkeurig zijn SOA tests?

Tegenwoordig zijn SOA tests nauwkeuriger dan ooit. Dit is te danken aan de doorbraken in diagnostische wetenschap. Een onderzoek heeft uitgewezen dat het gecombineerde gebruik van urinemonsters en een vaginaal monster bij vrouwen nu 99 procent accuraat is.

Toch moeten we er wel bijzeggen dat een SOA test nooit 100 procent accuraat is, of u deze nu thuis of bij een kliniek afneemt.

Als u risico op een SOA loopt en bang bent dat u iets bent opgelopen is het belangrijk dat u meteen een SOA test doet. Sommige SOA’s ontwikkelen zich snel verder en er zijn SOA’s die gevaarlijk zijn. Daarom is het van groot belang dat u zo vroeg mogelijk eventuele SOA’s ontdekt en behandelt.

Het kan voorkomen dat u bij een negatief testresultaat nogmaals een monster af dient te geven omdat sommige SOA’s iets later waarneembaar zijn.

SOA’s zoals chlamydia en gonorroe zijn pas twee weken na infectie waarneembaar en bij HIV kan het 4 weken duren voordat er iets van het virus zichtbaar is.

Een positieve SOA test. Wat doe ik nu?

Wat doet u wanneer blijkt dat u een SOA heeft?

Er zijn verschillende behandelopties, afhankelijk van welke SOA u heeft. Chlamydia wordt bijvoorbeeld met Azitromycine behandelt terwijl er een gecombineerde kuur voor gonorroe nodig is. Genitale wratten daarentegen worden met vloeistoffen en crèmes zoals bijvoorbeeld Warticon, Aldara en Condyline aangepakt.

Het is belangrijk dat u bij een positief resultaat uw voorgaande sekspartners zo snel mogelijk op de hoogte stelt. Hierdoor wordt het risico dat deze SOA zich verder verspreidt geminimaliseerd. Ook kunt u zo door SOA veroorzaakte gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld onvruchtbaarheid en zelfs erger) bij uw voorgaande partners voorkomen.

De GGD kan u helpen met het anoniem informeren van partners als u het lastig vindt om dit nieuws zelf te brengen. Er bestaat zelfs een website waarop u uw behandelcode van de GGD invult en op een volgend scherm de telefoonnummers van partners in kunt vullen. Zij ontvangen dan een anonieme sms om aan te geven dat iemand ze mogelijk besmet heeft met een SOA. Uw naam wordt nergens genoemd en u kunt uw sekspartners zo helpen om hun gezondheid te behouden.

Goed om te onthouden:

  1. Niet alle SOA’s hebben duidelijke symptomen. Zelfs wanneer u geen typische SOA symptomen vertoont maar wel risico heeft gelopen is het verstandig om een SOA test te doen

  2. Om nieuwe besmetting te vermijden is het belangrijk dat u veilige seks heeft. SOA's voorkomen is beter dan genezen (als genezing al mogelijk is)

  3. Wanneer u seksueel actief bent en jonger dan 25 bent is het belangrijk dat u zich elk jaar en na elke nieuwe sekspartner laat testen