In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 23.000 mensen een SOA en worden er wel meer dan 136.000 SOA-testen uitgevoerd.

Ondanks dat SOA's zoals chlamydia, gonorroe en genitale wratten regelmatig voorkomen ligt er helaas nog steeds een taboe op geslachstziekten, waardoor mensen het lastig vinden om hierover te praten. Daardoor weten mensen ook weinig over de gevolgen van deze ziektes en de mogelijke behandelmethoden van SOA's.

Vaak heerst er ook onduidelijkheid over wat nu precies de veroorzaker van de SOA is. Soms is de boodsoener een bacterie, in andere gevallen zijn geslachtsziekten eigenlijk virale infecties. Ook kunt u via de seks een schimmelinfectie oplopen en ook parasieten kunnen een oorzaak van SOA's zijn.

Wist u trouwens dat SOA's zoals gonorroe en syfilis symptomen in uw hele lichaam veroorzaken?

Wanneer bijvoorbeeld syfilis onbehandeld blijft kan de ziekte zich verspreiden naar de gewrichten en andere organen, zoals de huid en de hersenen (met krankzinnigheid als gevolg).

Leuk weetje: De Franse koning Lodewijk XIV leed aan syfilis. Door zijn geslachtsziekte kon hij zijn pink niet buigen tijdens het drinken van een kopje thee. Om de koning niet te generen begonnen edellieden hun thee ook met uitgestoken pink te drinken. Zo werd dit symptoom van syfilis uiteindelijk een wereldwijd geïmiteerd gebaar.

Omdat SOA's door verschillende boosdoeners worden veroorzaakt zijn er ook verschillende behandelmethodes nodig om iedere infectie goed aan te pakken. Helaas zijn er SOA’s (zoals HIV) die niet te genezen zijn. Ook bestaan er tegenwoordig SOA’s die resistent tegen antibiotica zijn geworden. Hierdoor wordt het behandelen steeds moeilijker en kan het zijn dat u eventueel met ziektes zoals gonorroe en syfilis moet leren leven. Hieronder leest u meer over de verschillende oorzaken van SOA's en bespreken wij ook welke behandelingen er bij iedere SOA worden gebruikt:

Hoeveel soorten SOA's zijn er? 

Bacteriele SOA’s:

  1. Chlamydia

  2. Gonorroe

  3. Syfilis

  4. Bacteriële Vaginose 

Virale SOA’s:

  1. Herpes

  2. Genitale Wratten

  3. HIV

  4. Hepatitis

Parasitaire SOA’s:

  1. Trichomonas Vaginalis

  2. Schaamluis

  3. Schurft

Seksueel Overdraagbare Schimmelinfectie:

  1. Candida

Bacteriele SOA’s

Bij syfilis, chlamydia en gonorroe spreken we van een bacteriële SOA en deze ziekten worden veroorzaakt door bacteriën die zich in uw lichaam verspreiden door hun eigen DNA te vermenigvuldigen.

Wanneer deze bacteriën zich vermenigvuldigen kunt u symptomen krijgen, bijvoorbeeld afscheiding en pijn tijdens het plassen. Andere symptomen verschillen per geslacht van de geïnfecteerde persoon, maar over het algemeen geven bacteriële SOA’s vrij weinig symptomen.

Zoals u hierboven al heeft kunnen lezen kan er blijvende schade aan uw lichaam ontstaan als u uw SOA niet tijdig behandelt.

Bacteriële SOA’s zijn bijna allemaal te genezen

Met verschillende soorten antibiotica kunt u met één dosis of met een langere antibioticakuur van uw SOA afkomen.

De antibiotica remt de ontwikkeling van de bacteriële cellen. Zodra de bacterie verzwakt is kan uw immuunsysteem vaak zelf de overgebleven bacteriën doden. Uw symptomen zullen dan verdwijnen.

Afhankelijk van het type antibiotica wat u gebruikt kunt u een tablet meekrijgen, een injectie krijgen of er kan een combinatie van de twee nodig zijn.

Chlamydia

Chlamydia is toch wel de meest voorkomende SOA in Nederland, zo'n 19.000 mensen (een flink percentage van de jaarlijkse SOA diagnoses) krijgen jaarlijks de diagnose chlamydia.

Deze bacteriële infectie wordt normaal gesproken met een kuur van azithromycine behandelt. Dit is een macrolide antibioticum dat de chlamydia trachomatis bacterie aanvalt. Hierbij wordt het proces wat proteïne synthese heet verhinderd. Bij proteine synthese kan de chlamydia bacterie zijn eigen cellen namaken en zo vermenigvuldigen. Azithromycine stopt deze celvermenigvuldiging.

Naast andere ongemakken kan chlamydia ook onvruchtbaarheid veroorzaken indien deze ziekte onbehandeld blijft.

Gonorroe

Gedurende de afgelopen 30 jaar is de aanbevolen behandeling van gonorroe vaak veranderd. 

De medicatie die als eerste worden toegepast zijn azithromycine (in tabletvorm) en Ceftriaxone (door middel van een injectie). Beide antibiotica werken op dezelfde manier en stoppen de  groei van de neisseria gonorrhoeae bacterie.

Ceftriaxone valt onder een groep medicijnen die cefalosporines heet en verzwakt de celwanden van de bacteriën, waarna uw immuunsysteem de bacteriën sneller kan vernietigen.

In de jaren 70 werden er in de Verenigde Staten voor het eerst antibiotica resistente varianten van gonorroe aangetroffen. Sindsdien worden deze resistentie varianten van gonorroe (bacteriën die zichzelf door het vele gebruik van antibiotica steeds beter kunnen weren tegen medicatie) steeds vaker aangetroffen. Daarom zijn doktoren overgegaan op het gelijktijdig gebruik van twee medicijnen om te zorgen dat gonorroe na de behandeling niet weer de kop opsteekt.

Gonorroe kan bij vrouwen tot ontstekingen, onvruchtbaarheid en vroeggeboorte leiden en bij mannen kan er een ontsteking aan de prostaat of bijbal optreden. Ook keelpijn, jeuk en gewrichtspijn vallen onder de symptomen.

Syfilis

Syfilis is, vooral in de latere stadia, een levensgevaarlijke SOA. Patiënten met vergevorderde syfilis lopen risico op ziekenhuisopnames en staan vaak onder constante controle van artsen. Wanneer syfilis nog in de beginfase is kan deze ziekte nog worden behandelt met antibiotica.

Tegenwoordig zijn vooral Erythromycine en benzathinebenzylpenicilline (per injectie toegediend) een veelgebruikt syfilis medicijn. Dit medicijn voorkomt wederom the proteïne synthese maar zorgt er ook voor dat de treponema pallidum bacterie zichzelf niet kan vermenigvuldigen en maakt deze syfilis veroorzakende bacterie ook vatbaarder voor vernietiging door uw immuunsysteem.

Deze SOA is vooral gevoelig voor penicilline, maar in 2009 heeft een onderzoek uitgewezen dat er tegenwoordig ook resistente strengen van syfilis bestaan. Dit onderzoek werd uitgevoerd in China, waar resistente syfilis steeds vaker bij patiënten wordt aangetroffen door overmatig antiobioticagebruik.

Syfilis kan onder andere haaruitval, ontstekingen en onvruchtbaarheid veroorzaken. Daarnaast kunnen vrouwen die tijdens de zwangerschap syfilis hebben een kind krijgen met geboortebeperkingen, zoals blindheid.

Bacteriële Vaginose

Deze aandoening kan zich ontwikkelen na onbeschermd seksueel contact maar kan ook zonder seksueel contact opduiken.

Onderzoek heeft aangetoond dat het zelden nodig is om mannelijke partners van positief bevonden vrouwen hierop te testen.

Wel is het belangrijk voor de vrouw om een behandeling tegen bacteriële vaginose te starten.

De meest gebruikte medicatie tegen bacteriële vaginose heet metronidazole, wat beschikbaar is onder de merknaam Flagyl.

Dit product dringt de cellen van de gardnerella vaginalis bacterie binnen en breekt het DNA hiervan of. Wederom wordt zo  de bacterie verzwakt waardoor uw lichaam deze SOA zelf kan bestrijden.

Virale SOA’s

Hoe verschillen virale SOA’s van bacteriële infecties?

Virale SOA’s kunnen niet altijd door middel van medicatie genezen worden.

In deze gevallen kunnen antivirale medicijnen de ziekte alleen op non-actief zetten en het risico op ontwaken verkleinen maar de kansen op het daadwerkelijk behandelen zijn zeer klein.

De symptomen van virale SOA’s kunnen verschillen en zijn niet beperkt tot slechts de geslachtsorganen; vaak verplaatst een virus zich waardoor u ook in andere lichaamsdelen symptomen kunt ervaren.

De behandelmethode hangt af van het soort en de krachtigheid van het opgedane virus. In sommige gevallen is ziekenhuisopname nodig terwijl bij andere varianten van virale SOA’s een behandelkuur genoeg is. Ook kunnen sommige virussen worden overwonnen door uw immuunsysteem en zo op natuurlijke wijze uit uw lichaam verdwijnen.

Herpes

In Nederland zijn er in 2015 iets meer dan 400 gevallen van genitale herpes vastgesteld.

Er zijn twee soorten herpes; namelijk HSV-1 en HSV-2.

De eerstgenoemde wordt vaker geassocieerd met orale herpes zoals bijvoorbeeld een koortslip. De HSV-2 versie van het virus komt vooral op de geslachtsdelen voor. Voor de behandeling van herpes wordt vaak Aciclovir, Famciclovir of Valaciclovir gebruikt.

Hoewel deze medicijnen geen antibiotica zijn is de strategie van deze medicatie wel vergelijkbaar. Het herpes virus heeft namelijk een enzym nodig dat DNA polymerase heet en nodig is om de cellen van de bacterie te vermenigvuldigen en te verspreiden.

Aciclovir en verwante medicatie dringen de cellen binnen en stoppen de activiteit van dit enzym, waardoor het virus niet verder kan groeien.

Met deze behandelingen wordt het herpesvirus niet vernietigd, maar het zorgt er wel voor dat het virus zich niet verder ontwikkeld en eigenlijk slapend in het lijf aanwezig blijft.

Wanneer de ziekte weer de kop opsteekt kunt u deze medicatie wederom gebruiken. Als u dit in een vroeg stadium van de uitbraak doet en het virus weinig kans heeft gehad om zich te ontwikkelen kunnen de bovengenoemde behandelmethodes een nieuwe herpes uitbraak effectief tegenhouden.

Genitale Wratten

Genitale wratten worden veroorzaakt door het humane papillomavirus, oftewel HPV, en elk jaar duiken er ongeveer 2000 nieuwe gevallen van genitale wratten op.

Er bestaan vele varianten van deze SOA (waaronder een variant die baarmoederhalskanker veroorzaakt) en daarom zijn er ook een aantal verschillende symptomen, maar genitale wratten zijn vaak het resultaat van variant 6 of 11 van het HPV-virus.

Er is momenteel geen genezing van het virus zelf mogelijk maar er bestaan medicijnen die de symptomen (zoals genitale wratten) bestrijden, wederom in de vorm van antivirale medicatie.

Condyline en Warticon zijn vloeibare oplossingen die het stofje podophyllotoxin bevatten.

Deze vloeistof dringt de cellen van de wratten binnen  en verstoord de functie van de topoisomerase 2, wat een enzym is wat de DNA structuur van de wratten in stand houdt. Als gevolg van deze verstoring begint het aantal cellen af te nemen en worden deze vervangen door gezonde cellen, waardoor de symptomen verdwijnen.

Een alterntieve behandeloptie tegen genitale wratten is Imiquimod, waarvan de werking net iets verschilt van die van de bovengenoemde opties.

In plaats van het aanvallen van de virale cellen versterkt Imiquimod de werking van het immuunsysteem door het aanmaken van cytokines (een chemisch stofje wat de cellen in de wratten aanvalt) te stimuleren.

Een in 2011 uitgevoerde studie heeft aangetoond dat alle behandelingen tegen genitale wratten ongeveer even effectief zijn in het verwijderen van genitale wratten: zo is podophyllotoxin 72 procent effectief terwijl Imiquimod een slagingspercentage van 75 procent heeft.

Voor ernstige gevallen van genitale wratten, bijvoorbeeld bij een wratten cluster van meer dan 4 vierkante centimeter, is er mogelijk een chirurgische ingreep nodig om van de wratten af te komen. Dit kan worden gedaan door het gebruik van een laser of electrochirurgie, het wegsnijden (excisie) of het bevriezen van de wratten (cryotherapie).

HIV

Het human immunodeficiency virus, ook wel HIV genoemd, staat terecht bekend als de meest levensbedreigende van alle SOA’s. Dit vooral omdat HIV de voorloper van AIDS is. Wanneer het AIDS-stadium wordt bereikt zal het immuunsysteem langzaam stoppen met werken, waardoor een simpele verkoudheid het lichaam uiteindelijk kan doen bezwijken.

Er zijn in Europa een aantal behandelingen beschikbaar geworden na de ontdekking van het virus in de jaren 80. Hoewel het virus niet te genezen is zijn er wel een aantal antiretrovirale medicijnen die de ziekte onder controle kunnen houden en de ontwikkeling van HIV remmen.

Deze medicijnen staan bekend als AntiRetroVirals (ARV) en hier worden vaak een paar varianten tegelijkertijd van gebruikt omdat het HIV virus zich kan aanpassen en resistent tegen een van de ARV’s kan worden. De meerderheid van de HIV-patiënten moet deze medicatie voor de rest van hun leven dagelijks innemen.

Proteaseremmers zijn werkzaam door het remmen van de functie van de protease, wederom een enzym dat de HIV cellen in staat stelt om zich te vermenigvuldigen en te verspreiden. Nevirapine, wat een non-nucleoside reverse transcriptase remmer is, werkt ongeveer hetzelfde maar valt een ander enzym aan wat het virus nodig heeft om te groeien.

Wanneer u onveilige seks heeft gehad met een HIV-patiënt maar nog geen ziekte heeft ontwikkeld is er de optie om binnen 72 uur na de onveilige seks post-exposure prophylaxis pillen (PEP) in te nemen.

Dit medicijn is ook een vorm van antiretrovirale medicatie en kan binnen 72 uur na de blootstelling aan het virus de overdracht stoppen.

Let op: dit is geen garantie dat u het HIV virus niet kunt krijgen aangezien deze pil niet in alle gevallen werkt. Van de 702 patiënten die PEP gebruikten om het virus te vermijden werden 7 personen ondanks de medicatie toch seropositief.

Hepatitis

Hepatitis houdt eigenlijk in dat u last heeft van een ontsteking aan uw lever en hepatitis wordt niet alleen door onveilige seks veroorzaakt.

Sommige vormen van virale hepatitis, zoals Hepatitis B en C kunnen via onveilige seks worden doorgegeven en kunnen mogelijk leverfalen veroorzaken. De manier waarop uw lijf met beide varianten omgaat verschilt nog wel.

Zoals uitgelegd door de Maag Lever Darm Stichting is er een variant van hepatitis B die binnen een periode van enkele maanden kan verdwijnen. Anderen kunnen een chronische versie van hepatitis B ontwikkelen en moeten gedurende een lange tijd antivirale medicatie slikken om de symptomen te verminderen.

Wanneer u hepatitis C heeft is het minder makkelijk om van de ziekte af te komen en u heeft in dit geval zeker een antivirale behandeling nodig.

Peginterferon alfa-2a is bijvoorbeeld een veelgebruikte behandeling tegen hepatitis en wordt wekelijks via een injectie toegediend. Dit medicijn helpt uw immuunsysteem om de ontwikkeling van het hepatitis C virus naar hepatitis B te stoppen en deze medicatie voorkomt dan ook dat u twee vormen van hepatitis oploopt.

In het geval van hepatitis C wordt er regelmatig een twee wekelijkse injectie toegediend. In 80 procent van de gevallen verwijderen deze injecties het virus compleet uit uw lichaam. Deze behandeling versterkt het immuunsysteem en helpt zo om de virale cellen van hepatitis te bestrijden.

Het is mogelijk dat uw huisarts een gecombineerd behandelprogramma voorstelt, bijvoorbeeld het twee maal per dag innemen van orale medicatie zoals Ribavirine in combinatie met een injectie. Deze combinatie verhoogt de kans op het stoppen van de ziekte.

Net zoals andere antivirale medicatie werkt deze gecombineerde behandeling door het belemmeren van de enzymen die het hepatitis virus nodig heeft om zich te ontwikkelen.

Indien injecties niet effectief zijn in het behandelen van hepatitis B zijn bijvoorbeeld Tenofovir en Entecavir orale antivirale medicatie die uw dokter kan aanraden. Ook deze pillen zijn DNA polymerase remmers.

Parasitaire SOA’s

Bij deze vorm van seksueel overdraagbare aandoeningen heeft u last van een organisme wat zich voedt op uw lichaam en dit kan zowel aan de binnenkant als de buitenkant van uw lijf zijn. Deze SOA’s kunnen verschillende symptomen veroorzaken.

Meestal is de behandeling van SOA’s zoals deze binnen korte tijd de voltooien.

Voor interne parasieten kan er een antibioticum worden gebruikt, terwijl externe parasieten in de meeste gevallen door middel van een crème of lotion kunnen worden behandelt.

Trichomonas Vaginalis (TV)

Deze SOA is een zogenaamde protozoaire infectie, wat inhoudt dat deze ziekte door een eencellig organisme wordt veroorzaakt ,en wordt regelmatig afgekort tot TV. In dit geval is de boosdoener aanwezig in de urinebuis, wat vaginitis (ontsteking aan de vaginawanden) en urethritis (plasbuisontsteking) bij zowel mannen als vrouwen kan veroorzaken TV is dan ook de meest voorkomende protozoaire infectie.

Bij beide symptomen van deze SOA is de behandeling te vergelijken met die van Bacteriële Vaginose (BV), namelijk het antibioticum Metronidazol.

Dit medicijn belemmert de productie van nucleïnezuur, wat de parasiet nodig heeft om zijn DNA structuur te behouden. Daarnaast zorgt dit medicijn ervoor dat het immuunsysteem de protozoaire cellen beter kan bevechten, eigenlijk net als bij een bacteriële infectie.

Schaamluis

Schaamluis wordt in de volksmond ook wel platjes genoemd vanwege het uiterlijk van deze kleine luizen, die zich in het schaamhaar bevinden en hierdoor jeuk en ontstekingen kunnen veroorzaken.

Platjes vallen onder SOA’s omdat ze via fysiek contact, zoals tijdens de seks kunnen worden overgedragen. Ook kunnen schaamluizen zich verspreiden via beddengoed en handdoeken.

U kunt deze SOA behandelen met een speciale insecticide lotion of shampoo die u via uw huisarts kunt verkrijgen. Nadat u dit voor het eerst heeft aangebracht dient u dit na 3 tot 7 dagen te herhalen.

Schurft

De oorzaak van deze SOA is een bacterie die sarcoptes scabiei heet. Dit zijn kleine mijten die zich in de huid ingraven en daar eitjes leggen.

Door de aanwezigheid van deze kleine beestjes reageert uw immuunsysteem, waardoor er het geïnfecteerde gebied vaak een uitslag te zien is.

Wederom is fysiek contact zoals seks een manier om schurft op te lopen, net als het delen van bijvoorbeeld handdoeken, kleding of beddengoed.

Er bestaan huidcrèmes- en lotions die u kunt gebruiken om deze SOA te behandelen. U brengt dit soort crèmes 1 maal aan en na een week herhaalt u dit nogmaals.

Schimmelinfecties

Deze infectie wordt vaak niet als SOA genoemd omdat er een reeks aan mogelijke oorzaken is, zoals bijvoorbeeld het gebruik van antibiotica en anticonceptie, maar toch is ook het hebben van seks een oorzaak van schimmelinfecties.

Candida

Deze SOA wordt ook we een gistinfectie genoemd en een belangrijke kenmerk van deze infectie is dan ook een overvloed aan een bepaald type gist in de vagina.

Candida albicans is een soort schimmel dat normaal gesproken al in uw lichaam aanwezig is en geen kwaad kan. Wanneer er sprake is van een Candida infectie praten we dan ook over een te hoge hoeveelheid van deze schimmelsoort die infecties veroorzaakt.

Om de hoeveelheid schimmels te stabiliseren raden huisartsen meestal het gebruik van antischimmel medicatie aan.

Behandelingen zoals Diflucan en Gyno-Daktarine verzwakken de celmembranen waardoor er gaten in de cellen ontstaan. Hierdoor lekt de inhoud van de schimmelcel weg waardoor het aantal schimmelcellen afneemt.

Waarom is een SOA-test doen en SOA's snel behandelen zo belangrijk?

Wij hopen dat u zich voldoende beseft dat SOA’s levensgevaarlijk kunnen zijn. U en uw sekspartners kunnen blijvende gevolgen zoals onvruchtbaarheid oplopen wanneer u SOA’s niet op tijd opmerkt en behandelt. Zorg ervoor dat u regelmatig een SOA-test doet. Dit kan via uw huisarts of de GGD. Sommige SOA’s kunnen makkelijk behandelt worden en bij andere SOA’s wordt behandeling steeds moeilijker vanwege de resistentie van bacteriën. Daarnaast bestaan er dus ook SOA’s zoals HIV en hepatitis waarvan u niet kunt genezen.

Daarom raden wij bij Treated.com u aan om verantwoordelijk te zijn tijdens het vrijen om zo u en uw sekspartners tegen mogelijk blijvend letsel te beschermen. Daarnaast kunt u veel meer van seks genieten wanneer u weet dat u geen risico loopt en dat is natuurlijk ook belangrijk. Zorg ervoor dat u regelmatig getest wordt, voor uw eigen gezondheid en geluk en dat van sekspartners en geliefden.