Wat veroorzaakt atopisch eczeem?
Atopisch eczeem is een chronische, complexe huidaandoening die kan worden veroorzaakt door genetische, omgevings- of immunologische factoren.
Genetische factoren
Mutaties in genen die belangrijk zijn voor de huid komen vaak voor bij eczeempatiënten. Een veelvoorkomende mutatie, die bij 30% van de eczeempatiënten wordt aangetroffen, betreft het FLG-gen, dat het eiwit filaggrine aanmaakt. Filaggrine bevindt zich in de buitenste huidlaag, het stratum corneum. Het speelt vele rollen in de huid, zoals het vasthouden van water om de huid te hydrateren, het herstellen van beschadigde huid en het behouden van de integriteit van de huidbarrière. Wanneer er een mutatie in dit gen optreedt, wordt de productie van filaggrine verminderd, wat resulteert in een filaggrine-deficiënte huid.[1]Hierdoor wordt de huid droog en vatbaarder voor infecties.
Eczeem kan ook van de ouders worden overgeërfd. Onderzoek suggereert dat als één ouder eczeem heeft, er 50% kans is dat het kind het ook krijgt, en als beide ouders eczeem hebben, neemt de kans toe tot 80%.[2]
Omgevingsfactoren
Omgevingsveranderingen kunnen invloed hebben op je eczeem. Zo kan een verhoogde pollenconcentratie je immuunsysteem bijvoorbeeld overmatig laten reageren en ontstekingen veroorzaken. Ook wisselende weersomstandigheden kunnen opvlammingen uitlokken. Bij sommige mensen kan een koud en droog klimaat vocht aan de huid onttrekken, waardoor deze droog en jeukend wordt. Een vochtig klimaat kan de symptomen juist verbeteren. Sommige voedingsmiddelen kunnen je eczeem ook verergeren. Eieren, koemelk en pinda’s zijn bijvoorbeeld veelvoorkomende allergenen bij eczeempatiënten. Zelfs als je niet allergisch bent, is het daarom verstandig om deze producten te vermijden als je last hebt van symptomen. Iedereen heeft andere triggers voor eczeem, dus het is goed om bij te houden wanneer je eczeem opvlamt, zodat je weet wat jouw triggers zijn.
Immunologische factoren
Als je eczeem hebt, heb je vaak een overactief immuunsysteem. Wanneer je huid in contact komt met een stof, zoals pollen of een geurstof, beschouwt je immuunsysteem die als schadelijk en zet het een immuunreactie in gang. Als gevolg daarvan produceert je lichaam cellen die ontstekingen veroorzaken om de ‘schadelijke’ stof te verwijderen. Hoewel het niet officieel als een auto-immuunziekte wordt beschouwd, speelt je immuunsysteem wel een belangrijke rol bij eczeem.
Wat zijn de symptomen van atopisch eczeem?
De symptomen van atopisch eczeem variëren afhankelijk van de ernst. Over het algemeen zijn de meest voorkomende symptomen een droge, jeukende en pijnlijke huid. Als het eczeem verergert, kan de huid rood (of paars/grijs bij een donkere huid), ontstoken en pijnlijk zijn bij aanraking. De plekken kunnen zich ook verspreiden naar andere delen van het lichaam waar normaal gesproken geen eczeem voorkomt.
In sommige gevallen kunnen de symptomen van eczeem verward worden met die van psoriasis. Beide aandoeningen hebben vergelijkbare symptomen, zoals roodheid en jeuk, maar in tegenstelling tot eczeem zijn psoriasisplekken duidelijker afgebakend, met een korstige en schilferige huid.
Kan atopisch eczeem tot andere problemen leiden?
Atopisch eczeem kan tot andere problemen leiden als het niet goed behandeld wordt. De meest voorkomende infectie, die 90% van de eczeempatiënten krijgt, wordt veroorzaakt door de bacterie Staphylococcus aureus [3](ook wel bekend als een stafylokokkeninfectie). Deze infectie ontstaat wanneer de huid barstjes vertoont en open gaat, waardoor bacteriën gemakkelijk kunnen binnendringen. Dit veroorzaakt blaren en pusvorming op de huid, en als de infectie niet met antibiotica wordt behandeld, kan deze verergeren. Om infecties te voorkomen, is het belangrijk om niet aan de huid te krabben. Breng in plaats daarvan iets koels aan of gebruik een jeukstillende crème.
Een andere infectie is eczeem herpeticum (EH), een virale infectie veroorzaakt door het herpes simplex-virus. Hoewel deze minder vaak voorkomt dan Staphylococcus aureus-infecties, is EH gevaarlijker en kan levensbedreigend zijn. Bij een infectie verschijnen kleine, rode blaasjes op de huid die pijnlijk aanvoelen. Je kan ook koorts krijgen. Als je denkt dat je besmet bent met EH, is het belangrijk dat je zo snel mogelijk een arts raadpleegt.
Astma en voedselallergieën komen ook vaker voor bij mensen met eczeem. Ongeveer 50% van de kinderen met eczeem ontwikkelt astma en 33% heeft een voedselallergie. [4] Dit staat bekend als de allergische mars of atopische mars. Het wordt veroorzaakt door vele factoren, waaronder genetische en omgevingsfactoren. Er zijn manieren om deze risico’s te verlagen, bijvoorbeeld door borstvoeding te geven voor vroege bescherming en door regelmatig verzachtende crèmes te gebruiken.[5]
Psychische problemen komen vaak voor bij mensen met eczeem, vooral in ernstige gevallen. Omgaan met een chronische aandoening is nooit gemakkelijk en herhaalde opflakkeringen kunnen je dagelijks leven beïnvloeden. Stress kan je eczeem ook verergeren, wat je mentale gezondheid verder kan belasten. Als je worstelt met je mentale gezondheid, kan een bezoek aan een arts of een gesprek met een naaste helpen.
