Hoge cholesterol

Wat is een hoog cholesterolgehalte?

Er zijn twee hoofdsoorten cholesterol: high-density lipoprotein (HDL), ook wel bekend als het ‘goede’ cholesterol, en low-density lipoprotein (LDL), het ‘slechte’ cholesterol.

Cholesterol is een vettige, wasachtige stof in het bloed, die door de lever wordt geproduceerd. Het is belangrijk voor het lichaam omdat het de zenuwen beschermt, celmembranen en bepaalde hormonen maakt. Maar een hoog cholesterolgehalte kan gevaarlijk zijn.

Een hoog cholesterolgehalte kan ervoor zorgen dat zich vetafzettingen in de slagaders verzamelen. Geleidelijk groeien deze afzettingen en onderbreken ze de bloedstroom door de slagaders. Dit kan bloedstolsels vormen en het risico op een hartaanval of beroerte vergroten.

Wat zijn de verschillende soorten cholesterol?

HDL (high-density lipoproteïne) wordt “goede” cholesterol genoemd. Het brengt cholesterol naar je lever, waar het uit je lichaam wordt gespoeld. Dit vermindert het risico dat cholesterol zich ophoopt aan de wand van je bloedvaten, wat helpt je gezond te houden.

LDL (low-density lipoproteïne) wordt “slechte” cholesterol genoemd. Het brengt cholesterol rechtstreeks naar je bloedvaten. Overmatige hoeveelheden cholesterol veroorzaken soms de vorming van plaque, wat het risico op bloedstolsels in de slagaders verhoogt, wat uiteindelijk kan leiden tot een hartaanval of beroerte.

Er bestaat ook een lipoproteïne met zeer lage dichtheid (very-low-density lipoprotein of VLDL), dat in de lever wordt aangemaakt en via de bloedbaan in het lichaam terechtkomt.. VLDL vervoert voornamelijk triglyceriden naar de bloedvaten. Net als LDL wordt VLDL ook als “slecht” cholesterol beschouwd, omdat te veel triglyceriden afzettingen in je slagaderwanden kunnen opbouwen en deze smal kunnen maken. Dit beperkt de bloedstroom en kan ook leiden tot ernstige gezondheidsproblemen.

Wie krijgt een hoog cholesterolgehalte?

Slechte cholesterolwaarden komen meestal voor bij volwassenen, vooral bij mensen boven de 40 jaar. Dat komt doordat naarmate je ouder wordt, je lichaam slechter in staat is LDL-cholesterol te verwijderen. Je hebt ook meer kans op een hoog cholesterol als je rookt, drinkt, een slecht dieet hebt, een zittende levensstijl leidt of overgewicht of obesitas hebt.

Het kan voorkomen bij kinderen, meestal door een erfelijke aandoening die familiaire hypercholesterolemie heet, waardoor het lichaam LDL-cholesterol niet goed kan recyclen. Het is belangrijk dat je je cholesterolgehalte regelmatig controleert, vooral als je risico loopt, zodat je het kunt gaan behandelen voordat het grotere problemen veroorzaakt.

Hoe vaak komt een hoog cholesterolgehalte voor?

Het is onduidelijk hoe vaak een hoog cholesterolgehalte voorkomt, deels omdat zoveel mensen het hebben zonder het te weten. Maar in 2008 werd de wereldwijde prevalentie van verhoogd totaal cholesterol bij volwassenen geschat op 39% (37% voor mannen en 40% voor vrouwen). ^[1] Recentere statistieken tonen aan dat in Engeland in 2021 59% van de volwassenen een verhoogd totaal cholesterolgehalte had (56% voor mannen en 61% voor vrouwen).

Het is dus zeker gebruikelijk. En als de wereldwijde obesitas blijft stijgen, zal het alleen maar meer wijdverspreid worden.

Wat veroorzaakt een hoog cholesterolgehalte?

Veel factoren kunnen verantwoordelijk zijn voor een hoge hoeveelheid cholesterol in je lichaam. Slechte levensstijlkeuzes zoals een ongezond voedingspatroon (voedingsmiddelen met een hoog gehalte aan verzadigd vet, transvet of geraffineerde suikers), gebrek aan lichaamsbeweging, overmatig alcoholgebruik en roken kunnen je cholesterolgehalte verhogen.

Sommige gezondheidsfactoren die ook een hoog cholesterolgehalte kunnen veroorzaken, zijn onder meer obesitas, een familiegeschiedenis van hoog cholesterol, toenemende leeftijd of Zuid-Aziatische afkomst. Medische aandoeningen zoals diabetes, hoge bloeddruk, nier- of leverproblemen, een traag werkende schildklier en polycysteus ovariumsyndroom kunnen de hoeveelheid ‘slechte’ cholesterol in je lichaam verhogen.

Een hoog cholesterolgehalte kan ervoor zorgen dat een plaque, atherosclerose genaamd, zich ophoopt in de slagaders. Geleidelijk aan groeit deze opeenhoping en vormt een stolsel dat de bloedstroom door de slagaders onderbreekt. Dit veroorzaakt vaak hartaanvallen, beroertes of coronaire hartziektes.

Wat zijn de symptomen van een hoog cholesterolgehalte?

Een hoog cholesterolgehalte heeft geen specifieke symptomen. Je weet er misschien alleen van tijdens levensbedreigende complicaties.

De enige manier om op de hoogte te zijn van je cholesterolgehalte, is door het regelmatig te laten controleren. Een eenvoudige bloedtest geeft je de niveaus van goede (HDL) cholesterol, slechte (niet-HDL) cholesterol en triglyceriden in jouw lichaam.

Kan een hoog cholesterol tot andere problemen leiden?

Ja. Een hoog cholesterolgehalte is in verband gebracht met een verhoogd risico dat mensen in de loop van de tijd ernstige en soms levensbedreigende problemen ontwikkelen. Een hoog cholesterolgehalte in het bloed kan leiden tot een aandoening die atherosclerose wordt genoemd: waarbij overtollige plaque zich ophoopt in je bloedvaten.

Dit kan op zijn beurt leiden tot coronaire hartziekte, hartaanval, beroerte of plotselinge hartstilstand.