Misselijkheid

Wat is misselijkheid?

Misselijkheid is het gevoel dat je krijgt vlak voordat je gaat overgeven (braken). Soms moet je dan ook echt overgeven, maar niet altijd. De beste manier om het te omschrijven is een vervelend gevoel in je keel en maag waarbij je het gevoel krijgt dat je moet overgeven.

Het kan door verschillende dingen worden veroorzaakt, bijvoorbeeld migraine, voedselvergiftiging, een virus, zwangerschap, en sommige mensen krijgen er last van tijdens het reizen op een boot (zeeziekte), met een auto (wagenziekte) of in het vliegtuig (luchtziekte). Misselijkheid kan ook een bijwerking zijn van bepaalde behandelingen, bijvoorbeeld chemotherapie.

Wie krijgt last van misselijkheid?

Iedereen kan last krijgen van misselijkheid en de meeste mensen krijgen er minstens één keer in hun leven last van. Soms is de oorzaak bekend, maar soms kan het je overvallen.

Als je migraine hebt waarbij je ‘aura’s’ ziet, is de kans op misselijkheid ook groter. Ook tijdens de zwangerschap kan je de eerste weken last krijgen van misselijkheid, vaak vooral ’s morgens. Misselijkheid kan je ook overkomen als je last hebt van ‘reisziekte’ tijdens het reizen in een auto of op een boot.

Hoe vaak komt misselijkheid voor?

Iedereen heeft er weleens last van, vooral als het veroorzaakt wordt door zeeziekte, een virus of buikgriep. Omdat het door zo veel verschillende dingen veroorzaakt wordt en ook snel weer overgaat, is het lastig in te schatten hoe vaak het voorkomt. (Bij veel mensen trekt misselijkheid weer snel weg zonder dat er een arts ingeschakeld hoeft te worden.)

Misselijkheid (en braken) komt heel vaak voor in de eerste fase van de zwangerschap. Hoe vaak het voorkomt, wordt geschat op 50% ^[1] tot 70%. ^[2]

Misselijkheid komt vaker voor bij mensen die bepaalde behandelingen ondergaan of bepaalde aandoeningen hebben. Mensen die chemotherapie moeten ondergaan, hebben bijvoorbeeld vaker last van misselijkheid als bijwerking. Van bepaalde pijnstillers zoals ibuprofen en paracetamol kan je ook misselijk worden.

Naar schatting krijgt 5-10% van de mensen met COVID-19 last van maag en darmen, onder andere misselijkheid. ^[3]

Waardoor wordt misselijkheid veroorzaakt?

Het gevoel van misselijkheid wordt veroorzaakt door signalen van de zintuigen (bijvoorbeeld de ogen of neus) naar het brein. In het brein bevindt zich de chemoreceptortriggerzone (CTZ). Die ontvangt en interpreteert signalen vanuit het lichaam die via neurotransmitters worden doorgegeven aan het braakcentrum in de hersenen, waardoor je misselijk wordt.

Kan misselijkheid tot andere problemen leiden?

Over het algemeen is misselijkheid een onaangenaam gevoel maar meestal onschuldig. Het kan er wel voor zorgen dat je gaat overgeven en veel overgeven kan weer leiden tot uitdroging. Het is daarom belangrijk om het vocht in je lichaam goed aan te vullen wanneer je misselijk bent.

Soms is de oorzaak van misselijkheid gevaarlijk. Als je regelmatig misselijk bent en niet zeker weet waar het vandaan komt, neem dan contact op met een arts. Er kan een onderliggende aandoening zijn die behandeld moet worden.