VerifiedFeit gecontroleerd
Ontkrachting van dieettrends: waarom ze niet geschikt zijn voor duurzaam 
gewichtsverlies

Ontkrachting van dieettrends: waarom ze niet geschikt zijn voor duurzaam gewichtsverlies

Alles over populaire dieettrends – en hoe je kan bepalen of ze gezond zijn of een hype.

Daniel Atkinson
Medisch beoordeeld door
Daniel Atkinson, Klinisch Hoofd
Inhoudstafel
Beoordeeld op 11-06-2024. door Dr. Daniel Atkinson Klinisch Hoofd Geregistreerd bij GMC (No. 4624794) Volgende beoordeling op 11-06-2027.
Daniel

Laatst bijgewerkt Dec 12, 2025.

Was dit artikel nuttig?

Modediëten zijn trendy of populaire dieetplannen die een ‘snelle oplossing’ beloven als het gaat om gewichtsverlies. Ze houden meestal in dat je bepaalde voedselgroepen schrapt of je calorie-inname drastisch vermindert, wat vaak suggereert dat je veel minder calorieën eet dan je lichaam nodig heeft om normaal te functioneren.

Deze diëten trekken meestal snel de aandacht, maar beschikken mogelijk niet over voldoende wetenschappelijk bewijs om hun beweringen over effectiviteit of veiligheid te staven. Ze kunnen je essentiële voedingsstoffen laten missen, bepaalde voedingsmiddelen uitsluiten of gewichtsverlies belangrijker maken dan je algehele gezondheid.

Om deze redenen is het erg belangrijk om met je arts of voedingsdeskundige te praten voordat je met een dieet begint. Zij kunnen je helpen de voor- en nadelen af ​​te wegen en advies geven over hoe je mogelijke tekortkomingen kunt aanpakken, zoals welke voedingsstoffen je mogelijk mist en welke supplementen kunnen helpen.

  • Modediëten beloven snel gewichtsverlies, maar worden niet altijd ondersteund door wetenschappelijk bewijs en missen mogelijk essentiële voedingsstoffen.
  • Bekende modediëten zoals Atkins, ketogeen, paleolithisch en intermittent vasten bieden potentiële voordelen voor gewichtsverlies, maar brengen ook aanzienlijke gezondheidsrisico’s met zich mee.
  • Een goed dieet geeft prioriteit aan een breed scala aan voedingsmiddelen en bevordert matigheid voor een goede gezondheid op de lange termijn.
  • Afslankmedicatie werkt vaak het beste in combinatie met vetarme, weinig gekruide of weinig bewerkte voedingsmiddelen om bijwerkingen te voorkomen.

Wat is een modedieet?

Modediëten zijn niet nieuw; het eerste dieetboek werd al in de 16e eeuw gepubliceerd. Maar hun populariteit steeg enorm in de 19e en 20e eeuw. Sommige diëten die in deze periodes werden ontwikkeld, waren op zijn zachtst gezegd gevaarlijk. Zo was er het ‘Arseendieet’, waarbij mensen werden aangemoedigd om pillen met arseen te slikken, vaak zonder te weten dat het erin zat. Andere rages waren het ‘Rokerdieet’, waarbij sigaretten aan vrouwen werden gepromoot als een methode om hun gewicht te beheersen en het ‘Doornroosjedieet’, waarbij mensen dagen- of wekenlang werden verdoofd om gewichtsverlies te bevorderen.

Dit zijn natuurlijk extreme gevallen, maar ze delen een aantal belangrijke kenmerken met de meeste modediëten. Ze bevorderen snel gewichtsverlies en zijn populair bij bepaalde groepen mensen, meestal voor een korte periode.

Modediëten beloven vaak snel gewichtsverlies, met resultaten die zogenaamd binnen een paar weken bereikt kunnen worden. Gezonde dieetplannen daarentegen bevorderen levenslange gewoonten en regelmatige lichaamsbeweging. Een “quick fix” kan natuurlijk veel aantrekkelijker zijn dan een commitment aan veranderingen in levensstijl op de lange termijn.

Bovendien geven diëten zoals het ketogeen dieet of het paleolithisch dieet (meer informatie hieronder) duidelijke richtlijnen over wat je moet eten. Verteld worden wat je moet eten is vaak makkelijker dan zelf keuzes maken, vooral voor mensen die niet de tijd of middelen hebben om de voedingswaarde van hun eten te onderzoeken.

Bovendien spelen modediëten vaak in op onze sociale aard. Mensen voelen zich graag onderdeel van een groep en wanneer sociale media gonzen over een bepaalde dieettrend, is het logisch dat je mee wilt doen. Dus in zekere zin voorzien modediëten in een sociale behoefte.

Waarom zijn dieettrends slecht voor je?

Er zijn veel redenen waarom modediëten slecht voor je zijn, en sommige verschillen per dieet. Maar over het algemeen kunnen modediëten, omdat ze vaak belangrijke voedingsmiddelen weglaten, leiden tot:

  • zich zwak en moe voelen;
  • uitgedroogd zijn;
  • constipatie;
  • misselijkheid en hoofdpijn; of:
  • onvoldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgen.

Modediëten kunnen ook gevolgen hebben op de lange termijn. Omdat ze allemaal snelle oplossingen bieden en je geen blijvende gezonde gewoontes aanleren, kun je in een jojo-cyclus terechtkomen van afvallen en weer aankomen. Deze jojo-cyclus wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, stofwisselingsstoornissen en psychische problemen zoals depressie en angst.

Veel modediëten promoten ook het idee dat bepaalde voedingsmiddelen “goed” zijn en andere “slecht”, wat leidt tot schuldgevoelens, schaamte en stress wanneer je eet. Op deze manier kunnen ze ervoor zorgen dat je “slechte” eetgewoonten ontwikkelt en een ongezonde relatie met eten creëert of een negatief lichaamsbeeld ontwikkelt.

Hoe herken je een modedieet?

Je kan een modedieet onderscheiden van een gezond en evenwichtig voedingspatroon door naar een aantal belangrijke kenmerken te kijken. Een modedieet houdt bijvoorbeeld vaak het volgende in:

  • belooft snel gewichtsverlies en richt zich niet op het creëren van langdurige eetgewoonten;
  • concentreert zich op één voedingsmiddel of laat hele voedselgroepen weg en levert je mogelijk niet alle voedingsstoffen die je nodig hebt;
  • bevat geen advies over bewegen;
  • is geen manier van eten die je langdurig kan volhouden;
  • bevat geen waarschuwingen voor mensen met chronische ziekten zoals diabetes; of:
  • heeft weinig wetenschappelijk bewijs om de beweringen te onderbouwen.

Beroemde modediëten

Er zijn veel populaire diëten, of het nu een koolhydraatarm, vetarm, vetrijk, eiwitrijk dieet is of detoxdiëten zijn. Hieronder bekijken we enkele van de populairste diëten, leggen we uit hoe elk dieet werkt en bespreken we de voor- en nadelen ervan.

Atkins-dieet (AD)

Het werd in de jaren 70 geïntroduceerd door cardioloog Dr. Robert Atkins als een koolhydraatarm, eiwitrijk dieet. Het Atkins-dieet (of kortweg AD) is gebaseerd op de overtuiging dat koolhydraten leiden tot gewichtstoename door de stofwisseling te verstoren. Het dieet bevordert het terugbrengen van koolhydraten tot minder dan 5% van de totale calorieën per dag, terwijl eiwitten en vetten onbeperkt worden toegestaan. Het dieet moedigt ook aan om gehydrateerd te blijven, vitamine- en mineralensupplementen te nemen en regelmatig te bewegen.

Het kent vier fasen:

  • Inductie. Duurt twee weken; de koolhydraatinname is beperkt tot minder dan 20 gram per dag, met de nadruk op eiwitrijke voedingsmiddelen zoals rundvlees, gevogelte, vis en eieren, samen met vetten zoals olijfolie.
  • Doorlopend gewichtsverlies. Gaat door totdat het gewichtsverlies vertraagt ​​of stopt; verhoog de koolhydraatinname geleidelijk met 5 gram per week, waarbij voedingsrijke koolhydraten, eiwitten en vetten worden toegevoegd.
  • Pre-onderhoud. Houdt in dat er 10 gram koolhydraten per week wordt toegevoegd totdat het gewichtsverlies stagneert, en verlaag vervolgens de koolhydraatinname met 5-10 gram om het gewichtsverlies te hervatten.
  • Levenslang onderhoud. Maakt een breder scala aan voedingsmiddelen mogelijk, terwijl de koolhydraatinname tussen 40-90 gram per dag blijft.

Voordelen:

Er zijn aanwijzingen dat AD tot meer gewichtsverlies kan leiden in vergelijking met traditionele diëten. Zo werden in een onderzoek 132 patiënten met ernstig overgewicht verdeeld in twee groepen: één na AD en de andere gedurende 6 maanden op een vetarm dieet (LFD). Degenen die AD volgden, verloren gemiddeld 3,8 kg meer gewicht dan degenen die LFD volgden.

Een ander onderzoek onder 63 zwaarlijvige deelnemers toonde aan dat de AD-groep na zes maanden 4% meer gewicht verloor dan degenen die het conventionele LFD volgden.

AD is ook in verband gebracht met het verminderen van epileptische aanvallen en het verbeteren van het cholesterolgehalte.

Nadelen:

Het volgen van het dieet lijkt een probleem te zijn in verband met de ziekte van Alzheimer, aangezien de bovengenoemde studies vaak veel deelnemers laten afhaken en soms geen duidelijke conclusies opleveren.

Bovendien zijn er gezondheidsproblemen verbonden aan het volgen van de ziekte van Alzheimer, zoals een verhoogd risico op nierstenen, chronische nierziekte en metabole acidose (dit gebeurt wanneer er te veel zuur in je lichaam zit als gevolg van stofwisselingsproblemen).

Ketogeen dieet (KD)

De klassieke KD werd in 1923 ontwikkeld door Dr. Russell Wilder. Het is matig in eiwitten, rijk aan vetten en arm aan koolhydraten. Het adviseert om ongeveer 5-10% van je calorieën uit koolhydraten te halen, 20-25% uit eiwitten en 65-80% uit vetten. KD omvat ook advies over vasten, voldoende vocht binnenkrijgen, wat beweging, elektrolyten en voedingssupplementen.

KD werkt door de stofwisseling van je lichaam te veranderen. Normaal gesproken draait je lichaam op glucose, wat afkomstig is van koolhydraten. Maar wanneer je de KD volgt en minder koolhydraten eet, moet je lichaam een ​​andere brandstofbron vinden, ketonen, via een proces dat ketogenese wordt genoemd. Deze verschuiving kan de vetafbraak stimuleren en leiden tot gewichtsverlies, maar brengt ook enkele gezondheidsrisico’s met zich mee (zie hieronder).

Voordelen:

Het KD heeft neuroprotectieve effecten aangetoond bij aandoeningen zoals Alzheimer, de ziekte van Parkinson, depressie en autisme.

Er is ook wetenschappelijk bewijs dat het dieet werkt. Een meta-analyse wees uit dat 1415 mensen die een aangepast KD volgden, gedurende 12 maanden of langer gemiddeld 0,91 kg meer afvielen dan mensen die een LFD volgden. Bovendien behaalde de aangepaste KD-groep op de lange termijn een groter gewichtsverlies dan de LFD-groep.

Nadelen:

KD gaat gepaard met veelvoorkomende bijwerkingen, zoals misselijkheid, braken, maag-darmklachten, vermoeidheid, flauwvallen of duizeligheid, hartslagschommelingen en hypoglykemie (lage bloedsuikerspiegel). KD kan ook een negatieve invloed hebben op jouw cholesterolgehalte en een lage botmineraaldichtheid veroorzaken, wat kan leiden tot botbreuken.

Paleolithisch dieet (PD)

Het PD, ook bekend als het dieet van de steentijd, de holbewoner of de jager-verzamelaar, werd voor het eerst gepresenteerd in 1985 door Eaton en Konner. Het idee achter dit dieet is dat ons lichaam zich niet zo snel heeft aangepast als onze voedselsystemen, waardoor we genetisch niet in staat zijn om gezond te blijven door voedsel te eten waar ons lichaam niet aan is aangepast (zoals bewerkte voedingsmiddelen, zuivelproducten en granen). Het PD suggereert dus dat het voedsel dat onze voorouders aten in de steentijd beter geschikt is voor ons lichaam dan wat we doorgaans in de moderne tijd eten.

PD heeft een eenvoudige reeks richtlijnen: het staat onbeperkte consumptie van mager vlees, fruit en niet-zetmeelrijke groenten toe, terwijl zuivelproducten, peulvruchten, granen en bewerkte voedingsmiddelen worden beperkt. In tegenstelling tot sommige andere diëten bevat het PD doorgaans geen advies over portiecontrole of het tellen van calorieën.

Voordelen:

De PD levert doorgaans ongeveer 50% minder calcium dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Het wordt ook geassocieerd met lagere niveaus van ‘goed’ cholesterol en hogere niveaus van ‘slecht’ cholesterol. Bovendien blijven de langetermijneffecten van dit dieet onzeker, omdat de meeste studies de deelnemers slechts gedurende een korte periode hebben gevolgd.

Nadelen:

De PD levert doorgaans ongeveer 50% minder calcium dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Het wordt ook geassocieerd met lagere niveaus van ‘goed’ cholesterol en hogere niveaus van ‘slecht’ cholesterol. Bovendien blijven de langetermijneffecten van dit dieet onzeker, omdat de meeste studies de deelnemers slechts gedurende een korte periode hebben gevolgd.

Intermitterend vasten (Intermittent fasting/IF)

Vergeleken met andere dieetplannen gaat het bij IF meer om het plannen van je maaltijden dan om wat je eet en het tellen van calorieën. De belangrijkste kenmerken van IF zijn dat je een tijdje niet eet, gevolgd door normaal eten. Er zijn verschillende versies van IF, waarvan de meest gebruikte zijn:

De 5:2-methode, waarbij je vijf dagen normaal eet en twee niet-aaneengesloten dagen ‘vast’ (bijvoorbeeld maandag en donderdag); op een ‘vastendag’ eet je normaal gesproken ongeveer 500-600 calorieën;
De 16:8-methode houdt in dat je 16 uur per dag vast en de resterende acht uur van de dag eet.

Voordelen:

Een positief punt van IF is dat het effectief is voor gewichtsverlies, maar na zes maanden net zo effectief als een caloriebeperkend dieet. Bovendien bleek uit een meta-analyse dat IF een significante afname van glucoseniveaus en vetmassa veroorzaakte, en verbeteringen in de “eetlustregulerende hormonen” adiponectine en leptine.

Nadelen:

IF kan leiden tot een toename van vrije vetzuren, tot wel drie keer hoger dan de normale waarden. Hogere hoeveelheden van deze moleculen kunnen leiden tot aandoeningen zoals diabetes type 2 en kanker, maar er is meer onderzoek nodig om een ​​duidelijk verband tussen IF en deze gezondheidsproblemen vast te stellen.

Vermoeidheid, constipatie en hoofdpijn werden ook vaker gemeld bij mensen die het IF-dieet volgden in vergelijking met een caloriebeperkt dieet of een dieet zonder beperkingen.

Ten slotte hebben sommige studies bewijs gevonden dat suggereert dat IF kan leiden tot een verlaagde testosteronspiegel bij zowel mannen als vrouwen, evenals een verlaagde schildklierhormoonspiegel en een verhoogde cortisolspiegel (het hormoon dat geassocieerd wordt met stress).

Maar onderzoek naar de langetermijneffecten van IF staat nog maar aan het begin en er is meer onderzoek nodig om deze te begrijpen.

Sapkuren (Juice cleanses/JC)

Dit is een dieet waarbij je alleen sappen van fruit en groenten drinkt. Fruit en groenten bevatten veel voedingsstoffen, dus dit dieet heeft ook voordelen. Sommige mensen geloven dat het drinken van alleen sappen helpt om hun lichaam te ontgiften en gifstoffen af ​​te voeren.

Voordelen:

Het drinken van veel vloeistoffen kan goed zijn voor je nieren en de algehele hydratatie verbeteren, zolang het sapdieet dat je volgt niet te veel oxalaten bevat (die in groene bladgroenten, aardappelen, granen, amandelen en soja zitten) en het gebruik van laxeermiddelen wordt afgeraden.

Nadelen:

Veel sapkuren duren minder dan twee weken en kunnen leiden tot gewichtsverlies, maar ze bieden geen blijvende leefstijladviezen, dus deze verandering is waarschijnlijk slechts tijdelijk. Bovendien bevat dit type dieet onvoldoende vezels, eiwitten of vetten, die cruciaal zijn voor een normale werking van je lichaam.

Hoewel er nog niet voldoende onderzoek op mensen is gedaan, kunnen caloriearme sapkuren de cortisolspiegel en de eetlust verhogen, wat leidt tot moeite met afvallen, gevolgd door eetbuien en gewichtstoename.

In sommige gevallen zijn sapkuren extreem gevaarlijk gebleken en hebben ze nierfalen veroorzaakt door oxalaatnefropathie (wanneer je lichaam niet genoeg oxalaat kan afvoeren, wat leidt tot ophoping ervan in de nieren).

Wat houdt een ‘goed’ dieet van?

Een ‘goed’ dieet is een dieet dat prioriteit geeft aan een breed scala aan voedingsmiddelen die met mate worden gegeten. Het is in principe een dieet dat advies geeft dat je op de lange termijn kunt volhouden. Een gezond en evenwichtig dieet zou doorgaans de volgende groepen voedingsmiddelen moeten bevatten:

  • Voldoende groente en fruit, want dit zijn essentiële bronnen van voedingsstoffen en vezels. Je hebt minstens vijf porties per dag nodig, waarvan één portie vers fruit of verse groente 80 gram is (dat is één middelgrote banaan of twee kleine vruchten zoals pruimen of kiwi’s).
  • Eiwitbronnen, hetzij uit dierlijke bronnen zoals vis, vlees, eieren en zuivel, hetzij uit plantaardige bronnen zoals bonen en linzen.
  • Volkoren zetmeelrijke producten zoals brood, pasta, rijst of granen zoals bulgur en quinoa.
  • Zuivelproducten met mate.
  • Onverzadigde vetten zoals noten en zaden, vette vis zoals zalm of forel, zonnebloem-, olijf-, avocado- of koolzaadolie.

Het mediterrane dieet (MD) wordt vaak beschouwd als een gezond dieet, hoewel sommige artikelen het als een modedieet categoriseren. Het adviseert om veel fruit en groenten, noten, volkorenproducten, vis en olijfolie te eten en kleinere hoeveelheden vlees, eieren en zuivel.

Het wordt ook in verband gebracht met positieve gezondheidsresultaten op de lange termijn, zoals een verminderd risico op hart- en vaatziekten. De effecten van verschillende diëten, waaronder het dieet van de American Diabetic Association (ADA), het traditionele mediterrane dieet (tMD) of het koolhydraatarme mediterrane dieet (LCM), werden vergeleken in een klinische studie met 259 deelnemers. Na 12 maanden had de LCM-groep het grootste gewichtsverlies (10,1 kg vergeleken met 7,7 kg voor het ADA en 7,4 kg voor het tMD). De LCM-groep had ook verbeterde cholesterol- en glucosewaarden.

Welk dieet moet ik volgen als ik afslankmedicatie gebruik?

Afvalbehandelingen werken op verschillende manieren, maar kunnen over het algemeen worden geclassificeerd als eetlustremmers (die je hongergevoel onderdrukken) of anti-absorptiemedicatie (die werken door de hoeveelheid vet die je uit voedsel opneemt te verminderen).

Maag-darmklachten zoals misselijkheid en braken zijn veelvoorkomende bijwerkingen voor beide groepen. Om deze te voorkomen, is het vaak het beste om afslankmedicatie te gebruiken in combinatie met een dieet dat de aanbevelingen voor een ‘goed’ dieet volgt en weinig transvetten, verzadigde vetten, pittig of bewerkt voedsel bevat. Deze voedingsmiddelen kunnen misselijkheid en braken verergeren en ertoe leiden dat mensen stoppen met de behandeling. Koolzuurhoudende dranken en sommige zuivelproducten moeten ook worden vermeden als ze je symptomen verergeren.

In plaats daarvan wordt aanbevolen om licht verteerbare voedingsmiddelen te consumeren, waaronder eiwitbronnen zoals mager vlees en gezonde voeding. Zorg er daarnaast voor dat je voldoende water drinkt in kleine porties. Als u nog steeds last heeft van bijwerkingen zoals misselijkheid, kunt u proberen gember of munt (zoals in gember- of pepermuntthee) aan uw dieet toe te voegen. Er is namelijk bewijs dat aantoont dat deze voedingsmiddelen kunnen helpen.

Reference Popover #ref1
Reference Popover #ref2
Reference Popover #ref3
Reference Popover #ref4
Reference Popover #ref5
Reference Popover #ref6
Reference Popover #ref7
Reference Popover #ref8
Reference Popover #ref9
Reference Popover #ref10
Reference Popover #ref11
Reference Popover #ref12
Reference Popover #ref13
Reference Popover #ref14
Reference Popover #ref15
Reference Popover #ref16
Reference Popover #ref17
Reference Popover #ref18
Reference Popover #ref19
Reference Popover #ref20
Reference Popover #ref21
Reference Popover #ref22

Hoe we informatie verzamelen.

Als we je statistieken, gegevens, opinies of een consensus voorleggen, vertellen we je waar die vandaan komen. En we presenteren gegevens alleen als klinisch betrouwbaar als ze afkomstig zijn van een gerenommeerde bron, zoals een door de staat of de overheid gefinancierde gezondheidsorganisatie, een medisch tijdschrift met collegiale toetsing, of een erkende analyse- of gegevensinstantie. Lees meer in ons redactioneel beleid.

Vertel ons wat je wilt horen.

Heb je een onderwerp waarvan je wilt dat we het in een toekomstig artikel behandelen? Laat het ons weten.

Sta ons toe een mailtje te sturen

Meld je aan voor onze nieuwsbrief om het laatste nieuws.

Disclaimer: De informatie op deze pagina is geen vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling. Heb je vragen of zorgen over je gezondheid, praat dan met een arts.